Vetophoping op industriële machines, auto-onderdelen en werkplaatsvloeren kan werkzaamheden vertragen, zeker wanneer het verkeerde ontvettingsmiddel wordt gebruikt. Sommige reinigingsmiddelen produceren veel schuim, waardoor grondig naspoelen met water noodzakelijk is. Een niet-schuimend reinigingsmiddel is daarentegen bijzonder geschikt voor hogedrukreinigers en sproeisystemen, omdat het effectief kan reinigen zonder grote hoeveelheden schuim achter te laten.
Het verschil tussen ontvettingsmiddelen op waterbasis en oplosmiddelbasis is daarom belangrijk. Door beide typen te vergelijken, kunnen facilitair managers, technische diensten en schoonmaakprofessionals bepalen welk ontvettingsmiddel het beste aansluit bij hun machines, veiligheidsvoorschriften, reinigingsproces en budget.
Wat is een ontvettingsmiddel?
Een ontvettingsmiddel is ontwikkeld om olie, vet, was en andere koolwaterstofhoudende vervuiling van metalen, kunststoffen en harde oppervlakken te verwijderen. De meeste professionele ontvetters kunnen grofweg worden onderverdeeld in twee categorieën: producten op waterbasis en producten op oplosmiddelbasis.
Ontvettingsmiddelen op waterbasis maken doorgaans gebruik van oppervlakteactieve stoffen en emulgatoren om vet en olie los te maken van het oppervlak en in het reinigingswater op te nemen. Oplosmiddelhoudende varianten gebruiken organische oplosmiddelen om vettige vervuiling op te lossen.
Beide typen worden toegepast binnen onder andere de automotive sector, voedingsmiddelenindustrie, productieomgevingen en technisch onderhoud. Toch verschillen ze aanzienlijk op het gebied van geur, ontvlambaarheid, droogtijd, verwerking en milieubelasting. De juiste keuze hangt af van het type vervuiling, het te reinigen oppervlak, de gebruikte installatie en de geldende veiligheids- en milieueisen.
Waarom een niet-schuimend reinigingsmiddel belangrijk is
Bij geautomatiseerde en industriële reinigingsprocessen is schuim niet altijd gewenst. Daarom worden watergedragen ontvetters voor bijvoorbeeld hogedrukreinigers, onderdelenwasmachines en circulerende sproeisystemen vaak specifiek ontwikkeld als niet-schuimend reinigingsmiddel.
Overmatige schuimvorming kan het reinigingsproces verstoren. Schuim kan vuil vasthouden, de afvoer vertragen en problemen veroorzaken binnen pompen en circulatiesystemen. In installaties waarin grote hoeveelheden onderdelen of oppervlakken achter elkaar worden gereinigd, kan een laagschuimend of niet-schuimend product het proces aanzienlijk efficiënter maken.
Daarnaast kan minder schuim betekenen dat er minder intensief hoeft te worden nagespoeld. Dat kan bijdragen aan een lager waterverbruik en minder arbeid, vooral bij reinigingsprocessen met een hoge capaciteit.
Ontvettingsmiddelen op oplosmiddelbasis produceren doorgaans weinig tot geen schuim. Daar staan andere aandachtspunten tegenover, zoals ventilatie, ontvlambaarheid, blootstelling aan vluchtige stoffen en de verwerking van het gebruikte product.
Ontvettingsmiddelen op waterbasis: voordelen en aandachtspunten
Watergedragen ontvettingsmiddelen zijn populair binnen industriële reiniging omdat ze, afhankelijk van de formulering, weinig geur kunnen produceren en niet-ontvlambaar kunnen zijn. Moderne formuleringen kunnen bovendien biologisch afbreekbare bestanddelen bevatten en vormen daarmee voor veel toepassingen een interessant alternatief voor traditionele oplosmiddelen.
Ze zijn geschikt voor het verwijderen van lichte tot middelzware vervuiling, zoals olie, vet en algemeen industrieel vuil. Omdat veel watergedragen producten eenvoudig met water kunnen worden afgespoeld, worden ze vaak gecombineerd met hogedrukreinigers, sproeisystemen en onderdelenreinigers.
Bij zeer zware vervuiling kunnen echter een langere inwerktijd, een hogere reinigingstemperatuur of meerdere reinigingscycli nodig zijn. Denk bijvoorbeeld aan sterk ingebrand vet, koolstof afzettingen of oude olie- en vetlagen.
Ook temperatuur speelt een rol. Veel watergedragen reinigingsprocessen worden effectiever wanneer de reinigingsvloeistof wordt verwarmd, omdat warmte helpt om olie en vet sneller los te maken.
Ontvettingsmiddelen op oplosmiddelbasis: voordelen en aandachtspunten
Een oplosmiddelhoudend ontvettingsmiddel kan bijzonder effectief zijn bij zware vervuiling, zoals hardnekkig vet, teer, olie en bepaalde koolstofafzettingen. Daarom worden dergelijke producten nog steeds toegepast in onder andere machineonderhoud, motorreiniging en andere zware industriële toepassingen.
Een belangrijk voordeel is de krachtige en vaak snelle werking. Afhankelijk van de gebruikte formulering kunnen oplosmiddelen bovendien relatief snel verdampen, waardoor weinig vloeistof op het behandelde oppervlak achterblijft.
Daar staan belangrijke aandachtspunten tegenover. Oplosmiddelhoudende ontvetters kunnen vluchtige organische stoffen (VOS/VOC’s) bevatten. Afhankelijk van het product kunnen daardoor aanvullende eisen gelden voor ventilatie, persoonlijke beschermingsmiddelen, opslag en afvoer.
In de Europese BAT-richtlijnen voor industriële oppervlaktebehandeling staat expliciet dat het verminderen van VOS/VOC-emissies uit reinigingsprocessen onder meer kan door het gebruik van oplosmiddelhoudende reinigingsmiddelen te minimaliseren. Als technieken noemt de Europese Commissie onder andere watergedragen reiniging, gesloten wasmachines en hogedrukreiniging met water. Dit laat zien in welke mate de uitgaven verschuiven naar veiligere reinigingsmiddelen met een lagere uitstoot, nu de regelgeving wereldwijd strenger wordt. Deze trend is mede de reden waarom steeds meer bedrijven alternatieven op waterbasis testen voordat ze kiezen voor processen waarin veel oplosmiddelen worden gebruikt.
Welk ontvettingsmiddel past bij jouw bedrijf?
De keuze tussen een watergedragen en oplosmiddelhoudend ontvettingsmiddel begint bij de toepassing. Welke vervuiling moet worden verwijderd? Welk materiaal wordt gereinigd? Wordt het product handmatig aangebracht of gebruikt in een onderdelenreiniger, hogedrukinstallatie of automatisch sproeisysteem?
DISC Special Chemicals biedt oplossingen voor verschillende industriële reinigingsprocessen. Voor installaties waarin schuimvorming ongewenst is, kan een niet-schuimend reinigingsmiddel bijvoorbeeld een belangrijke rol spelen. Denk aan onderdelenreinigers, hogedruksystemen en industriële sproei-installaties waarin een stabiel reinigingsproces en een goede circulatie belangrijk zijn.
Voor zeer hardnekkige vervuiling kunnen oplosmiddelhoudende oplossingen in bepaalde situaties nog steeds de meest geschikte keuze zijn.
Daarom is het verstandig om niet alleen naar de chemische samenstelling te kijken, maar naar het volledige reinigingsproces. Een praktijktest op de eigen machines, onderdelen en vervuiling geeft uiteindelijk de beste indicatie van welk ontvettingsmiddel het meest effectief en efficiënt werkt.
Belangrijkste punten
- Een ontvettingsmiddel op waterbasis is voor veel dagelijkse en industriële reinigings toepassingen een praktisch alternatief voor traditionele oplosmiddelen.
- Oplosmiddelhoudende ontvetters kunnen zeer effectief zijn bij zware olie-, vet-, teer- en koolstofvervuiling, maar vragen extra aandacht voor veiligheid, ventilatie en verwerking.
- Een niet-schuimend reinigingsmiddel is vooral interessant voor hogedrukreinigers, onderdelenwasmachines en circulerende sproeisystemen.
- Temperatuur, inwerktijd, concentratie en mechanische werking hebben grote invloed op de prestaties van een watergedragen ontvettingsmiddel.
- De beste keuze wordt niet alleen bepaald door reinigingskracht, maar ook door het oppervlak, de installatie, veiligheidseisen, milieubelasting en totale proceskosten.
Conclusie
Er bestaat geen universeel beste ontvettingsmiddel. De juiste keuze tussen een watergedragen en oplosmiddelhoudende oplossing hangt af van de vervuiling, het oppervlak, de gebruikte reinigingsapparatuur en de eisen binnen het bedrijf.
Voor dagelijks industrieel onderhoud en geautomatiseerde reinigingsprocessen kan een watergedragen, niet-schuimend reinigingsmiddel een goede combinatie bieden van reinigingskracht, gebruiksgemak en procesveiligheid. Bij bijzonder zware en hardnekkige vervuiling kan een oplosmiddelhoudend product in bepaalde toepassingen nog steeds noodzakelijk of efficiënt zijn.
DISC Special Chemicals helpt bedrijven om niet simpelweg een reinigingsmiddel te selecteren, maar de juiste reinigingsoplossing voor het volledige proces te bepalen. Zo kunnen product, installatie, temperatuur, concentratie en reinigingsmethode optimaal op elkaar worden afgestemd.
Veelgestelde vragen
- Wat is het belangrijkste verschil tussen een ontvettingsmiddel op waterbasis en oplosmiddelbasis?
Een watergedragen ontvettingsmiddel gebruikt water als basis en maakt doorgaans gebruik van oppervlakteactieve stoffen en andere reinigende bestanddelen om olie en vet los te maken. Oplosmiddelhoudende producten gebruiken organische oplosmiddelen om vettige en olieachtige vervuiling op te lossen.
- Is een niet-schuimend reinigingsmiddel geschikt voor een hogedruk onderdelenreiniger?
Ja. Een niet-schuimend reinigingsmiddel kan juist zeer geschikt zijn voor hogedruk onderdelenreiniger en systemen waarin de reinigingsvloeistof wordt gecirculeerd. Beperkte schuimvorming helpt voorkomen dat het reinigingsproces en de circulatie van de vloeistof worden verstoord.
- Zijn ontvettingsmiddelen op waterbasis net zo effectief als oplosmiddelhoudende ontvetters?
Dat is afhankelijk van de toepassing en formulering. Moderne watergedragen ontvetters kunnen zeer effectief zijn tegen olie en vet. Bij zware, ingebrande of sterk verkoolde vervuiling kunnen een langere inwerktijd, hogere temperatuur of aanvullende mechanische werking nodig zijn.
- Heb je bij oplosmiddelhoudende ontvettingsmiddelen extra ventilatie nodig?
Dit hangt af van de samenstelling en veiligheidsclassificatie van het specifieke product. Oplosmiddelhoudende reinigingsmiddelen kunnen vluchtige organische stoffen bevatten. In dat geval kunnen goede ventilatie en geschikte persoonlijke beschermingsmiddelen noodzakelijk zijn. Raadpleeg daarom altijd het veiligheidsinformatieblad van het gebruikte product.
- Welk type ontvettingsmiddel is beter voor het milieu?
Dat kan niet uitsluitend worden bepaald op basis van de keuze tussen water en oplosmiddel. Watergedragen ontvetters kunnen minder vluchtige organische stoffen bevatten en ingrediënten gebruiken die beter biologisch afbreekbaar zijn. Voor een goede vergelijking moeten echter ook factoren zoals dosering, energie- en waterverbruik, afvalstromen en de volledige samenstelling van het product worden meegenomen.
